CHU KỲ “THỊ TRƯỜNG CỨNG” (HARD MARKET) TOÀN CẦU – ÁP LỰC TÁI BẢO HIỂM VÀ BÀI TOÁN KINH DOANH TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM

Hard Market tái bảo hiểm là lý do sâu xa khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam nhận báo giá bảo hiểm tài sản, kỹ thuật, hàng hải năm sau cao hơn năm trước, kèm thêm điều khoản loại trừ và yêu cầu phòng cháy khắt khe hơn. Bài viết giải thích chu kỳ “thị trường cứng – thị trường mềm”, thị trường đang ở đâu cuối năm 2026, và cách để doanh nghiệp có phí, điều kiện tốt nhất khi tái tục.

Hard Market tái bảo hiểm là gì?

Trước hết cần hiểu tái bảo hiểm là gì: đó là “bảo hiểm cho công ty bảo hiểm”. Khi nhận bảo hiểm một nhà máy trị giá hàng nghìn tỷ đồng, công ty bảo hiểm gốc chỉ giữ lại một phần rủi ro, phần còn lại chuyển (nhượng) cho các nhà tái bảo hiểm trong nước và quốc tế.

Giá và điều kiện của thị trường tái bảo hiểm vì thế quyết định trực tiếp giá và điều kiện bạn nhận được. Thị trường này vận động theo chu kỳ, xoay quanh hai trạng thái:

Vì sao thị trường tái bảo hiểm chuyển sang “cứng”?

Một chu kỳ Hard Market thường hình thành khi nhiều cú sốc dồn lại cùng lúc. Giai đoạn 2022–2024 là ví dụ điển hình:

• Thảm họa thiên nhiên (CAT) dồn dập: bão, lũ, động đất, cháy rừng trên toàn cầu khiến tổn thất được bảo hiểm liên tục ở mức rất cao.
• Lạm phát chi phí bồi thường: giá vật liệu, máy móc, nhân công sửa chữa tăng, khiến cùng một vụ tổn thất phải bồi thường nhiều tiền hơn.
• Nhà đầu tư rút vốn: lợi nhuận kém khiến dòng vốn vào ngành tái bảo hiểm chững lại, các nhà tái quyết định “siết van”.

Kết quả là ở các kỳ tái tục năm 2023, nhiều chương trình tái bảo hiểm tài sản trên thế giới bị tăng giá mạnh, điểm khởi đầu bồi thường (retention) bị đẩy lên và điều khoản loại trừ được bổ sung hàng loạt.

Hard Market (Thị trường cứng) tác động đến doanh nghiệp Việt Nam ra sao?

Thị trường bảo hiểm Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào tái bảo hiểm quốc tế. Theo Chủ tịch VINARE chia sẻ năm 2024, chỉ riêng năm 2023 đã có khoảng 22.000 tỷ đồng (gần 1 tỷ USD) phí tái bảo hiểm chuyển ra nước ngoài, tập trung ở các nghiệp vụ tài sản, kỹ thuật, hàng hải và hàng không – đúng những nghiệp vụ doanh nghiệp sản xuất cần nhất (nguồn: VietnamFinance).

Vì vậy khi thị trường quốc tế “cứng”, doanh nghiệp trong nước chịu tác động qua ba kênh:

1. Phí bảo hiểm gốc tăng theo phí nhượng tái

Khi chi phí tái bảo hiểm (cả hợp đồng cố định – Treaty và tái tạm thời – Facultative) tăng, công ty bảo hiểm gốc không thể tiếp tục bán với giá thấp. Thời kỳ “hạ phí để lấy doanh thu” kết thúc với các rủi ro lớn như nhà máy nhiệt điện, dệt may, chế biến gỗ, kho hàng.

2. Điều khoản bị siết, loại trừ nhiều hơn

Các loại trừ phổ biến được nhà tái yêu cầu áp dụng gồm: rủi ro không gian mạng (Cyber), bệnh truyền nhiễm (Communicable Disease), cùng điều kiện chặt hơn về hệ thống phòng cháy chữa cháy. Với doanh nghiệp thuộc diện bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo Nghị định 105, hồ sơ PCCC đầy đủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mức phí.

3. Rủi ro lớn khó tìm đủ dung lượng

Với nhà máy giá trị rất lớn hoặc lịch sử tổn thất xấu, gom đủ nhà nhận tái có thể mất nhiều tuần. Hồ sơ làm sát ngày hết hạn sẽ chịu thiệt nhất.

Bão Yagi – bài học tái bảo hiểm ngay tại Việt Nam

Bão Yagi đổ bộ miền Bắc ngày 7/9/2024 là sự kiện thảm họa gây tổn thất bảo hiểm lớn nhất nhiều năm qua tại Việt Nam. Tổ chức xếp hạng AM Best nhận định phần lớn tổn thất sẽ do các nhà tái bảo hiểm trong và ngoài nước gánh, nhờ đó các công ty bảo hiểm gốc vẫn đảm bảo năng lực tài chính để chi trả cho khách hàng (nguồn: Reinsurance News).

Hệ quả là ở kỳ tái tục 01/01/2025, phí tái bảo hiểm cho thị trường Việt Nam tăng, dù mức tăng thấp hơn dự báo. Đây chính là bài học thực tế: tái bảo hiểm là “phao cứu sinh” giúp doanh nghiệp được bồi thường khi thảm họa xảy ra, và chi phí của chiếc phao đó cuối cùng phản ánh vào phí bạn trả.

Kinh nghiệm thực tế: sau thảm họa, nhà tái xem kỹ từng địa điểm – vị trí so với vùng ngập, cao độ nền kho, cách xếp hàng. Doanh nghiệp có kê hàng cao, phương án chống ngập thường được chào điều kiện tốt hơn hẳn.

Cuối năm 2026: thị trường tái bảo hiểm đã “mềm” lại chưa?

Đây là thông tin quan trọng mà nhiều bài viết cũ chưa cập nhật. Sau đỉnh Hard Market giai đoạn 2023, thị trường tái bảo hiểm toàn cầu đã chuyển dần sang hướng giảm giá:

• Theo báo cáo của Gallagher Re về kỳ tái tục 01/7/2026, vốn dành cho tái bảo hiểm đạt mức kỷ lục khoảng 648 tỷ USD cuối năm 2025, kéo theo phí tái bảo hiểm thảm họa tài sản giảm ở nhiều khu vực (nguồn: Insurance Business).
• Tuy nhiên, thị trường được đánh giá là đang ở “giữa chu kỳ”, chưa phải đáy, và nhà tái vẫn giữ kỷ luật về điều khoản.

Ý nghĩa với doanh nghiệp của bạn: giá đang dịu đi nhưng không đồng đều. Doanh nghiệp có lịch sử tổn thất tốt, quản trị rủi ro bài bản được hưởng lợi trước; doanh nghiệp ở vùng thiên tai, có tổn thất gần đây hoặc PCCC yếu vẫn khó được giảm phí. Các loại trừ thêm vào thời Hard Market phần lớn vẫn được giữ.

5 cách giúp doanh nghiệp có phí và điều kiện tốt hơn khi tái tục

1. Chuẩn bị hồ sơ sớm 60–90 ngày: với rủi ro lớn cần thu xếp tái tạm thời, thời gian là lợi thế đàm phán.
2. Kê khai giá trị đúng, đủ: khai thấp giá trị để giảm phí sẽ bị áp dụng tỷ lệ bồi thường dưới bảo hiểm khi có tổn thất.
3. Đầu tư và lưu hồ sơ PCCC: nghiệm thu PCCC, biên bản kiểm tra, bảo trì hệ thống sprinkler, báo cháy là “điểm cộng” khi nhà tái đánh giá.
4. Cân nhắc mức khấu trừ phù hợp: chấp nhận khấu trừ cao hơn một chút với tổn thất nhỏ có thể giúp giảm đáng kể phí.
5. Chọn đơn vị bảo hiểm có năng lực tài chính và chương trình tái mạnh: để khi thảm họa xảy ra, khoản bồi thường được chi trả đúng hạn.

Giải pháp bảo hiểm doanh nghiệp từ MIC

Tổng công ty CP Bảo hiểm Quân đội (MIC) – thành viên Tập đoàn MB – có chương trình tái bảo hiểm với các nhà tái trong nước và quốc tế, đủ năng lực thu xếp cho các rủi ro tài sản, kỹ thuật, hàng hải quy mô lớn. Các sản phẩm doanh nghiệp có thể tham gia gồm:

• Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bảo hiểm tài sản: nhà xưởng, máy móc, hàng tồn kho trước cháy nổ, bão lũ.
• Bảo hiểm gián đoạn kinh doanh: bù đắp chi phí cố định khi phải ngừng sản xuất.
• Bảo hiểm kỹ thuật: xây dựng, lắp đặt, máy móc thiết bị.
• Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển, nội bộ kho và các bảo hiểm trách nhiệm.
• Bảo hiểm An ninh mạng doanh nghiệp: lấp khoảng trống do loại trừ Cyber trên đơn tài sản.

Thông tin chi tiết về sản phẩm có tại website chính thức mic.vn. Quyền lợi và mức phí cụ thể được xác định theo hồ sơ đánh giá rủi ro thực tế của từng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Hard Market trong bảo hiểm là gì?

Hard Market (thị trường cứng) là giai đoạn phí bảo hiểm và tái bảo hiểm tăng, dung lượng nhận bảo hiểm thu hẹp, điều khoản siết chặt và mức khấu trừ bị nâng lên, thường xuất hiện sau các năm thua lỗ lớn do thảm họa và lạm phát.

Vì sao phí tái bảo hiểm ảnh hưởng đến phí bảo hiểm của doanh nghiệp?

Với rủi ro lớn, công ty bảo hiểm gốc nhượng phần lớn rủi ro cho nhà tái bảo hiểm. Khi chi phí tái tăng, chi phí của công ty bảo hiểm gốc tăng theo và được phản ánh vào phí chào cho doanh nghiệp.

Năm 2026 thị trường tái bảo hiểm còn là Hard Market không?

Theo các báo cáo tái tục năm 2026, thị trường tái bảo hiểm tài sản toàn cầu đã chuyển sang hướng giảm giá nhờ nguồn vốn dồi dào, nhưng mức giảm không đồng đều và điều khoản vẫn được giữ chặt với rủi ro có tổn thất hoặc chịu ảnh hưởng thiên tai.

Doanh nghiệp làm gì để được giảm phí khi tái tục hợp đồng?

Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ sớm, kê khai đúng giá trị tài sản, hoàn thiện hồ sơ phòng cháy chữa cháy, cân nhắc mức khấu trừ phù hợp và duy trì lịch sử tổn thất tốt.

Đơn bảo hiểm tài sản có bồi thường thiệt hại do tấn công mạng không?

Nhiều đơn bảo hiểm tài sản hiện nay loại trừ rủi ro không gian mạng. Doanh nghiệp cần tham gia sản phẩm bảo hiểm an ninh mạng riêng nếu muốn được bảo vệ trước rủi ro này.

Liên hệ tư vấn bảo hiểm tài sản doanh nghiệp

Tác giả: Nguyễn Mạnh Hùng – Giám đốc Công ty Bảo hiểm MIC Đông Sài Gòn, Tổng công ty CP Bảo hiểm Quân đội (hơn 20 năm kinh nghiệm khai thác, bồi thường bảo hiểm phi nhân thọ).